بهناز خانم مهربان این لینک را برایمان هدیه فرستادند که همین جا از ایشان و دوستان دیگری سپاسگزاری می کنیم که در تهیه و کامل تر شدن این مجموعه(وبلاگ) ژاپن شناسی ما را یاری می کنند.
|
اشاره:
با توجه به كتاب ((داستان ازدواج)) نوشته كونيو ياناگيتا كه اثر معتبري در مورد رسوم اجدادي به حسابميآيد، قبيلههاي كيوشو و شيكوكو مراسمي را تحت عنوان ((دزديدن عروس)) به پا ميداشتند. به نظر ميرسدكه اين مراسم در نقاط بسياري از ژاپن به شكلهاي متفاوت شايع بوده باشد. درواقع، مردم علاقه زيادي بهازدواج بر مبناي رضايت طرفين داشتند.
در ابتدا و قبل از همه، زن و مردي بودند كه همديگر را دوست داشتند. زماني كه زن نتوانسته رضايت والدينخود را جلب كند (يا حداقل چنين به نظر ميرسد كه اينگونه باشد)، دوستان مرد، آن زن را ميدزدند. دختردزديدهشده با اين بازي موافق است. ضمنا دوستان مرد به والدين دختر اطلاع ميدهند كه دخترشان در اختيارآنهاست و بنابراين بهتر است كه با ازدواج آن دو موافقت كنند. اگرچه والدين دختر بهظاهر تمايلي نداشتند، قلبااز اين امر استقبال ميكردند. در اين مراسم نيازي نبود كه والدين خرج زيادي را بابت تدارك عروسي متحملشوند.
در مناطق زراعي غرب ژاپن، رسم بر اين بود كه مردم در زمان ازدواج به تمايلات و خواستههاي روساي خوداحترام ميگذاشتند. همچنين ممكن نبود كه اجازه پدر را ناديده بگيرند. روند رسمي ازدواج چنين بود كه بين دوخانواده رفت و آمد ميشد تا توافق بر سر جزئيات عروسي به دست آيد. تقريبا در هر سطحي از زندگي، اينرفت و آمدها به صورت مهماني بود.
برنامه جشن عروسي شينتو1:
1ــ مراسم مذهبي اخلاص (پاكسازي)
2ــ پيشكش كردن نذري به خدايان
3ــ نماز (دعا)
4ــ رد و بدل كردن فنجانهاي ساكي مخصوص ازدواج
5ــ خواندن قولنامه عروسي
6ــ رد و بدل كردن حلقههاي ازدواج
7ــ پيشكش كردن شاخه درخت مقدس به خدايان
در اين مراسم بسته به مكان عروسي تغييراتي ايجاد ميشود. پس از جشن عروسي، خويشاوندان به همديگر
معرفي ميشوند و سپس عكسهاي يادگاري عروسي گرفته ميشود.
جدول 1
برنامه مهماني عروسي امروزي ژاپن:
1ــ در مدخل (ورودي) تالار عروسي به ميهمانان خوشامد گفته ميشود.
2ــ عروس و داماد داخل ميشوند.
3ــ بزرگترهاي مجلس صحبت را آغاز ميكنند.
4ــ واسطههاي عروس صحبت ميكنند.
5ــ ميهمانان اصلي صحبت ميكنند.
6ــ بريدن كيك
7ــ نوشيدن شربتها!!
8ــ بزرگتر مجلس، بازي را با صحبتهاي خود آغاز ميكند.
9ــ عروس و داماد لباسهاي خود را عوض ميكنند.
10ــ عروس و داماد در لباسهاي محلي خود ظاهر ميشوند.
11ــ سخنرانيها، سرگرمي و خواندن متون تبريك و...
12ــ نمايش دسته گلها
13ــ سخنراني يك نفر براي خويشاوندان
14ــ صحبتهاي پاياني توسط بزرگتر مجلس
15ــ بدرقه كردن تازهعروس و داماد.
مراحل 2 تا 7 را معمولا جزو برنامه سنتي ازدواج ميدانند.((عروس دزديدهشده)) نيازي به اجراي چنين مراسمي نداشت. بنابراين تاثير مراسم ((دزديدن عروس)) كوتاهكردن اين مراسمهاي سنتي بود و از نظر مالي به والدين دختر كمك ميكرد. حتي برخي پدرها به داماد آيندهخود چنين پيشنهادي ميكردند: ((چطور است كه دختر من را بدزدي؟)) بهرغم اين مساله، شكي نيست كهمراسم ((دزديدن عروس)) در عين اينكه راه كوتاهي براي ازدواج بود، يك ازدواج قانوني و مشروع را به دنبالداشت. اگر ازدواج فقط به توافق بين دو جوان بستگي داشت، آنگاه آن دو بايد ميتوانستند كه مراسم ((دزديدنعروس)) را انجام دهند و بدون رضايت والدين ازدواج ميكردند.
جوانب اجتماعي جشن عروسي به صورت نمادين، در اين مراسم، مشخص شده است. حتي اگر هر دو خانوادهخواستار يك ازدواج بودند، تشريفات خاصي حتما بايد صورت ميگرفت; مگر در حالتي كه اين باور وجودداشت كه ((يك دختر به والدينش تعلق دارد)) و والدين براي دختر خود اختيار تام داشتند. اين جشن عروسي،خود مراسمي بود كه به صورت نمادين يك استاندارد و معيار اجتماعي به حساب ميآمد. به عبارت ديگر،مراسم عروسي رسومات گروهي آن جامعه را در قالب ازدواج به صورت نمادين به پا ميكند. اگر جامعهايتغيير كند، رسومات گروهي آن هم تغيير ميكند. با تغيير رسومات اجتماعي، تشريفات آن جامعه تغييرميكند. درواقع ميتوان از طريق تغييرات در جشن عروسي، تغييرات آداب و رسوم ازدواج در ژاپن را بررسيكرد.
يك ابتكار جالب تصوري كه همه از عروسي سنتي ژاپنيها دارند، عقد((شينزن)) است; مراسمي كه در جلوي قربانگاه شينتو اجراميشود. داماد، عروس، والدين و خويشاوندان آنها و واسطههاي عروسي در جلوي قربانگاه جمع ميشوند.
فرد روحاني جايگاه را پاك ميكند (كاري كه در تمام تالارهاي عروسي، تالارهاي هتل و عمومي كه مراسمعروسي در آنها انجام ميشود، اجباري است). نذريها را پيشكش ميكنند، خدا ظاهر ميشود، فرد روحاني يكپيام تبريك را بيان ميكند و ازدواج عروس و داماد را گزارش ميدهد و سپس براي برخورداري از حمايت الهيدعا ميكند. تنها پس از اين مراسم است كه عروس و داماد ميتوانند مراسم ((شيكي سنكن نوگي)) را اجرا كنند كه در آن هر كدام به نوبت از سه فنجان، ساكي مينوشند; اين كار نمادي از مشترك شدن در غذا و نوشيدنياست. عروس و داماد پيماني را مبني بر وفاداري خود ميخوانند و سپس يك شاخه از درخت مقدس را به خداتقديم ميكند. مراسم عروسي همينطور است. اما بسياري زوجها كار تازه رد و بدل كردن حلقهها را هم به آناضافه كردهاند.
از آنجا كه ژاپنيها ازدواج را يك سنت ميدانند، به نظر منطقي ميرسد كه ازدواج ((شينزن)) بهرغم اين كه يكمراسم سنتي عروسي ژاپني است، به صورت يك امر ماورايي معرفي شود. از روي اين حقيقت كه ازدواج يكمراسم مذهبي ((شينتو)) است، چنين به نظر ميرسد كه مبدا و منشا آن در تاريخ، سنتها و آداب و سنن قومي
مردم ژاپن باشد.
جالب توجه است كه عروسي ((شينتو)) كاملا محصول ژاپن كنوني است. جشن عروسي با ازدواج شاهزادهكرون در سال 1900 آغاز شده است. در آغاز، شينتوايسم عقيده داشت كه خدايان با اين شيوه عروسي مردم،موافق نيستند. از اين رو قبل از اين زمان، مراسم عروسي در سيستمي كه شينتوايسم ناميده ميشد، وجودنداشت. جشن ازدواج يك ابتكار به حساب ميآيد.
از آن به بعد، تا 94 سال، تغييري اساسي در جشن عروسي به وجود نيامد. اين جشن بر مبناي آداب و رسومژاپن نيست اما با كنار گذاشتن و پيشي گرفتن از رسومات ژاپن به وجود آمده است.
روزنامهها در آن زمان از جشنهاي عروسي به عنوان يك امر تازه و يا يك ابراز علاقه نوين ياد ميكردند. فوايداين جشنها را ميتوان در سه مورد خلاصه كرد: 1ــ صرفهجويي در زمان 2ــ كمهزينه بودن آنها 3ــ رسمي
بودن مراسم. اين نوع عروسي در مقابل عروسيهاي سنتي آن زمان معايب زيادي داشت; آنها زمان زياديميبرد، گرانقيمت و پرهزينه بود و تمامشان پايان خوشايندي نداشت. درواقع عروسيهاي سنتي، مراسمهاييبود كه مجموعهاي از جشنها را دربر داشت و امكان داشت چند ماه تا چند سال طول بكشد. همچنين اينمراسمها با توجه به موقعيت مكاني و اجتماعي مردم متفاوت بود. مراسم ((دزديدن عروس)) را در نظر بگيريد.
معمولا اين كار بعدازظهر شروع ميشد و تا ديروقت و حتي فردا ادامه مييافت و به صورت متوالي تا سهشبانهروز ادامه داشت.
يكي از مزاياي جشنهاي نوين عروسي اين بود كه داماد شلوار ميپوشيد. تقريبا تا 20 سال پيش دامادها وعروسها، لباسهاي مخصوص مراسم عروسي را ميپوشيدند اما پوشيدن شلوار براي مراسمي كه در اتاقهايژاپنيها و به سبك ژاپنيها برپا ميشد، سخت بود بنابراين نشستن و ايستادن به شيوه غربيها مورد توجه قرارگرفت.
مردم ژاپن در دوره هيجي (سالهاي 1868 تا 1912) از غربيها اين موضوع را كه ازدواج بايد اتفاق مقدسي باشدآموختند. ژاپنيهايي كه براي شهادت ازدواج به كليساي مسيحيها فرا خوانده ميشدند، در فضاي موقري قرارميگرفتند و مفهوم ازدواج به آنها آموخته ميشد. از اين رو ژاپنيها تصميم گرفتند كه مراسم جشن ازدواجقابل مقايسهاي با غربيها پديد آورند.
مراسم ((شيكي ــ سنكن ــ نو ــ گي)) از ازدواج سنتي ژاپنيها گرفته شد و خواندن سوگندنامه هم بر مبناي دركمستقل زوجها از ازدواج اضافه شد. اين سوگندنامه بر اين اصل پافشاري ميكند كه ازدواج فقط پيوند بين دوقوم يا فاميل نيست; چيزي كه در مراسم سنتي به صورت ((دزديدن عروس)) به عنوان اجازه پدر و مادر برايازدواج به صورت نماد درآمده بود.
از اين رو، براي سازندگان جامعه معاصر ژاپن، عروسي ((شينزن)) معيار جديدي براي ازدواج و نتيجه رابطه باغربيها و فرهنگ آنها بود.
مهمترين تغييري كه در عروسيهاي ژاپنيها رخ داد اين بود كه جشن عروسي از خانه به محل ديگري خارج ازخانه منتقل شد و جزئيات جشن به افرادي سپرده شد كه شغل آنها اين بود. حتي قبل از پايان دوران ميجي،گرفتن عكسها بعد از عروسي در يك معبد و سپس برپايي ميهماني در يك رستوران يا هتل مرسوم بوده است.
اين شيوه امروزه به سرعت در ژاپن شايع و باعث شده تالارهاي عروسي و هتلها در سطح وسيعي خدماتمجالس عروسي از جمله سالنهاي زيبا، عكاس و اتاق پذيرايي را، ارائه دهند.
عليرغم اين موضوع، تا پايان جنگ جهاني دوم اغلب عروسيهاي ژاپني در خانهها انجام ميشد.
جامعه بعد از جنگ ژاپن و جشن عروسي:
در دوران بعد از جنگ با وجود رشد سريع اقتصادي، عروسيها به روش ((شينزن)) انجام ميشد كه تنها روشيكه نسل آن روز ژاپن با آن آشنا بود. تالارهاي عروسي، اين مراسم سنتي را گسترش دادند و با تغيير آداب ورسوم اجتماعي و تغيير جامعه، در اين مراسم هم تغييراتي به وجود آمد. موافقت والدين هر دو طرف و انجمندهكده، ضروري بود. چرا كه شيوه امرار معاش كشاورزان، مزرعهاي كه زوج وارث آن ميشدند و ساختارزندگي در دهكده اين امر را ايجاب ميكرد.
آنچه كه اين تغيير را در جامعه منعكس ميكرد تنها خود جشن عروسي نبود، بلكه ميهماني بعد از عروسيبود. همانطور كه گفته شد، مراسم عروسي شينزن تفاوت اساسي نكرده، اگرچه در 10 سال گذشته آمارعروسي در مكانهاي غيرمذهبي افزايش يافت.
شايد بتوان روند تغييرات بعد از جنگ را به اين صورت بررسي كرد.
در ابتدا، ژاپنيهاي كشاورز به كارگران روزمزد تبديل شدند و اكثر آنها كه جوان بودند، در شهرهاي بزرگساكن شدند. از اين سو كشاورزان درآمد شخصي نداشتند و از سوي ديگر كارگران جوان نميتوانستندچشمداشتي به ارثيه خانوادگي داشته باشند و در عوض براي خود درآمدي داشتند كه به دلخواه خودميتوانستند خرج كنند. چنين تغييري در موقعيت اجتماعي افراد ميبايست حس استقلالطلبي هر فرد را درازدواج تشويق ميكرد. اما نتيجه اين شد كه موافقت ((كارخانه)) به جاي موافقت ((انجمن دهكده)) ملاك قرارگرفت!
در سالهاي اوليه پس از جنگ، زماني كه ذخيره غذايي بسيار كمي وجود داشت، برپايي مراسم و ميهمانيهايعروسي كار سختي بود. به هر حال زماني كه افراد ما فوق و همكاران عروس و داماد در كارخانه، در حاليكهدر مراسم مذهبي عقد شينزن شركت نداشتند و در ميهماني بعد از عقد شركت ميكردند. ماهيت اين ميهمانيبه تدريج تغيير كرد.
در اين زمان با افراد مافوق رفتار جداگانهاي ميشد و به آنها ((ميهمانان ويژه)) اطلاق ميشد و بزرگ مجلسبراي اين حضور داشت كه ميهماناني را كه براي بار اول همديگر را ميديدند همراهي كند. به جاي نمايندهانجمن دهكده، مافوق و رئيس كارخانه از طرف ميهمانان و به عنوان ((ميهمانان ويژه)) به عروس توصيهميكرد كه شريك مناسبي براي همسرش باشد.
در سال 1960 مراسم بريدن كيك رايج شد. شايد بتوان گفت كه در هيچ جاي دنيا كيك عروسي به صورتي كهدر ژاپن بود، اهميت نمادين نداشت.
زماني كه عروس و داماد با هم چاقو را در دست ميگيرند و كيك عروسي را ميبرند، اين لحظه، خاطره بهيادماندني عروسي خواهد بود. هر كسي تلاش ميكند كه با دوربين از اين صحنه عكس بگيرد و عروس و دامادخنده خود را براي يك يا دو دقيقه نگه ميدارند تا همگي بتوانند عكس بگيرند! از آنجا كه اين كيك در واقعازدواج دو نفر را اعلام ميكند، از حدود سال 1970 از كيك جايگزين به جاي آن استفاده شد. قطعاتي كيكي كهبعد از ميهماني به عنوان يادگاري بين ميهمانان پخش ميشود، كاملا با كيك اصلي تفاوت دارد.
جايگزيني جشن عروسي به جاي پذيرايي عقد به سرعت در ژاپن شايع شده است. كارهايي مثل بريدن كيك همبه عنوان يك نماد و هم به عنوان تاييد ازدواج به آن اضافه شد.
ابتكارهاي تازهاي چون اهدا دستههاي گل به والدين و همچنين افرادي كه با شمع در مجلس حضور دارند، بهتدريج به مراسم عروسي اضافه شده است.
فردگرايي و جشن عروسي
آنچه كه امروزه به آن نياز است، ساده سازي است. اين امر در سال 1990 و با عنوان ((فردگرايي)) شايع شد. درواقع ((فردي بودن)) باعث شد تا آمار جشنهاي عروسي كاهش يابد. اين ساده سازي محصول مشترك دو عاملاست. يكي بدست آوردن يك عشق و علاقه ايدهآل و ديگري اينكه بسياري از زنان ژاپني به كارهاي خارج ازخانه مشغولند. در واقع آنها سهم خودشان را دارند.
امروزه زنان، چه مجرد و چه متاهل، براي خود منبع درآمد دارند و ديگر از نظر مالي به پدر يا همسر خودنيازمند و وابسته نيستند. اين تغيير و تحول باعث شد. تا مردها هم تمايلي براي ازدواج نداشته باشند و درزندگي مشترك سهمي براي خود احساس نكنند.
از اين روست كه در صحبتهاي عروسي ديگر عبارت نايجو ــ نو ــ كو به معني ((سهيم بودن به عنوان يك ياور))رايج نيست!
---------------------------------------------------------------------------
1ــ شينتو: مذهب ارواح پرستي |
http://www.iricap.com/magentry.asp?id=3384
ها.شی.مو.تو
+ نوشته شده توسط مملی و هاشیموتو در
87/04/30 و ساعت
0:25 |
